SteamOS, được xây dựng trên nền tảng Linux và sức mạnh của Proton, chính là yếu tố biến Steam Deck thành một thiết bị chơi game cầm tay xuất sắc, dẫn đầu thị trường ngay cả sau vài năm ra mắt. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu bạn có thể loại bỏ Windows trên các thiết bị khác và chạy một hệ điều hành tương tự SteamOS? Đó chính là lúc Bazzite tỏa sáng. Đây là một bản phân phối Linux mã nguồn mở, kế thừa những gì Valve đã khởi xướng và mang trải nghiệm tương tự đến hầu hết các thiết bị chơi game cầm tay chạy Windows. Mặc dù việc cài đặt Bazzite trên các thiết bị như Asus ROG Ally hay Lenovo Legion Go không phải là điều dễ dàng nhất, nhưng với trải nghiệm dual-boot Bazzite trên chiếc laptop gaming Lenovo của người viết, kết quả mang lại thật sự ấn tượng.
Trải nghiệm gaming mượt mà trên Bazzite: Mọi tựa game đều hoạt động hiệu quả
Hiệu năng vượt trội, thậm chí tốt hơn Windows trong một số trò chơi
Với cấu hình AMD Ryzen 7 7735HS, card đồ họa RTX 4050 và 16 GB RAM, tôi luôn tin dùng Windows cho việc chơi game. Tuy nhiên, sau khi chứng kiến những gì Steam Deck có thể làm được với Linux, tôi quyết định thử nghiệm điều tương tự trên laptop của mình với Bazzite.
Quá trình thiết lập diễn ra khá đơn giản. Steam đã được cài đặt sẵn, Proton hoạt động ngay lập tức, và giao diện desktop gần như tương đồng hoàn toàn với Chế độ Game (Game Mode) của Steam Deck. Sau khi phân bổ một phần không gian SSD và cài đặt dual-boot cùng Windows, tôi khởi động máy và bước vào một môi trường chơi game hệt như một chiếc console.
Điều bất ngờ lớn nhất là hiệu suất chơi game. Các tựa game nặng như Cyberpunk 2077 và Forza Horizon 5 tải nhanh chóng và duy trì tốc độ khung hình ổn định, thường ngang bằng hoặc thậm chí cao hơn một chút so với khi chạy trên Windows. Sự tiến bộ của Proton và Vulkan thực sự đáng kinh ngạc. Bazzite cũng tích hợp sẵn các tinh chỉnh hiệu suất như trình lập lịch của System76 và các chế độ năng lượng được tối ưu, giúp hệ thống luôn nhanh và nhạy.
Một trong những lợi ích lớn nhất của việc dual-boot Bazzite là bạn không còn bị ràng buộc bởi Windows hay những phiền toái đi kèm. Windows 11 buộc người dùng phải đăng nhập bằng tài khoản Microsoft, đồng thời tích hợp các tính năng thu thập dữ liệu và quảng cáo. Bazzite loại bỏ hoàn toàn những vấn đề này. Microsoft cũng thường xuyên hiển thị quảng cáo trên toàn hệ thống, từ Microsoft 365 đến Game Pass và ứng dụng di động. Trên Bazzite, tất cả những điều đó đều không tồn tại. PC của bạn chỉ làm những gì bạn yêu cầu, và không có gì hơn.
Bazzite cũng khởi động trực tiếp vào giao diện Game Mode của Steam. Với tay cầm được kết nối, bạn không cần đến bàn phím. Cảm giác như một chiếc console “cắm là chạy” thực thụ. Bạn cũng có thể đăng xuất và chuyển sang giao diện desktop KDE nếu muốn truy cập toàn bộ hệ thống. Các tính năng như HDR, VRR được hỗ trợ, trong khi DLSS và ray tracing vẫn hoạt động trên Linux thông qua Proton. Trình điều khiển NVIDIA cũng được xử lý tự động mà không cần các bước cài đặt thủ công.
Bazzite tối ưu hơn và tích hợp đầy đủ tính năng dành cho game thủ
Tối ưu tài nguyên và quản lý linh hoạt
Linux, đặc biệt là một bản phân phối được tối ưu như Bazzite, sử dụng ít bộ nhớ hơn đáng kể so với Windows. Tôi liên tục nhận thấy có thêm hơn 2 GB RAM trống chỉ bằng cách sử dụng Bazzite thay vì Windows. Không có Defender và các tiến trình nền khác “ngốn” chu kỳ CPU, các trò chơi tải nhanh hơn và duy trì sự ổn định trong các phiên chơi dài.
Việc khởi động lại bắt buộc cũng không còn. Trên Windows, bạn có thể trì hoãn cập nhật nhưng không thể tránh khỏi. Bazzite trao cho tôi toàn quyền kiểm soát. Các bản cập nhật được áp dụng gọn gàng, và nếu có bất kỳ sự cố nào xảy ra, tôi có thể khôi phục lại với một lệnh duy nhất. Tôi cũng thường xuyên mod game, đặc biệt là các tựa game của Bethesda. Và modding trên Linux không còn là rắc rối như trước nữa. Steam Workshop hoạt động ngay lập tức. Mod Organizer 2 chạy dưới Wine mà không gặp vấn đề gì. Proton-GE, một phiên bản cộng đồng của Proton, thậm chí còn hỗ trợ các script extenders như SKSE.
Điều bất ngờ thực sự là khả năng giả lập game. Vì Bazzite được xây dựng trên cùng nền tảng với SteamOS, tôi đã có thể sử dụng EmuDeck, công cụ tương tự được sử dụng trên Steam Deck. Thiết lập các trình giả lập trên PC thường rất phức tạp, nhưng EmuDeck đã đơn giản hóa mọi thứ. Chỉ trong vài phút, tôi đã có một thư viện console cổ điển hoàn chỉnh chạy bên trong Steam. Các tựa game PS2, GameCube và thậm chí cả Switch đều chạy mượt mà và cảm giác như game gốc. Bazzite cũng hỗ trợ ứng dụng Android thông qua Waydroid.
Windows vẫn có vai trò riêng
Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều hoàn hảo. Một số tựa game multiplayer với hệ thống chống gian lận nghiêm ngặt, như Valorant, vẫn chưa thể chạy trên Linux. Ngoài ra, vẫn có một vài công cụ và trò chơi chuyên biệt yêu cầu Windows. Đây chính là lợi ích của việc dual-boot. Nếu có điều gì đó không hoạt động trên Bazzite, tôi có thể dễ dàng chuyển sang Windows.
Tuy nhiên, đối với phần lớn thời gian chơi game của tôi, dễ dàng từ 80 đến 90 phần trăm, tôi vẫn ưu tiên Bazzite.
Asus ROG Ally hiển thị giao diện Steam Deck chạy hệ điều hành Bazzite
Kết luận
Bazzite thực sự là một giải pháp hệ điều hành Linux gaming đột phá, mang đến trải nghiệm chơi game mượt mà, tối ưu và không bị gián đoạn, hệt như trên Steam Deck nhưng linh hoạt hơn cho PC và các thiết bị cầm tay Windows. Với hiệu năng vượt trội, khả năng tùy biến cao, hỗ trợ mod và giả lập game mạnh mẽ, cùng với việc loại bỏ những phiền toái của Windows, Bazzite xứng đáng là lựa chọn hàng đầu cho game thủ Việt Nam đang tìm kiếm một trải nghiệm gaming đỉnh cao và thuần túy hơn. Nếu bạn muốn tối ưu hóa chiếc PC hoặc thiết bị cầm tay của mình cho mục đích chơi game, hãy cân nhắc thử nghiệm Bazzite để khám phá tiềm năng không giới hạn của Linux gaming.