Nvidia và AMD vẫn tiếp tục đẩy mạnh các mẫu GPU 8GB VRAM ra thị trường. Tuy nhiên, nhận thức về những hạn chế của dung lượng VRAM không đủ đã được nâng cao hơn trước. Trong khi nhiều người dùng có thể biết “điều gì sẽ xảy ra khi GPU hết VRAM”, một vấn đề mà những người có PC cũ thường bỏ qua là tác động của VRAM không đủ lên các GPU chạy trên giao tiếp PCIe 3.0. Nếu bạn đang sở hữu CPU AMD Ryzen 2000, Intel Core thế hệ thứ 10 hoặc các thế hệ cũ hơn, việc mua một GPU 8GB VRAM hoàn toàn mới nên là điều cuối cùng bạn nghĩ đến.
Đồ thị hiệu suất Cyberpunk 2077 trên màn hình với VRAM đầy và hết
Băng thông PCIe 3.0 và 4.0 “hạ gục” hiệu suất GPU khi VRAM cạn kiệt
Khi băng thông PCIe của GPU thực sự quan trọng
Toàn bộ vấn đề với VRAM không đủ là sự sụt giảm hiệu suất mà bạn gặp phải khi PC bắt đầu phải “mượn” từ RAM hệ thống. RAM hệ thống khá chậm so với VRAM có trên GPU, và khi một trò chơi yêu cầu nhiều bộ nhớ hơn dung lượng VRAM sẵn có, GPU không còn lựa chọn nào khác ngoài việc sử dụng bộ nhớ hệ thống. Kết nối này giữa GPU và RAM sử dụng bus PCIe, do đó, băng thông PCIe trở thành nút thắt cổ chai. Như bạn có thể biết, PCIe 3.0 và PCIe 4.0 có băng thông giới hạn lần lượt là 32 GB/s và 64 GB/s, trong khi PCIe 5.0 đạt băng thông tối đa 128 GB/s.
Thông thường, thế hệ PCIe mà GPU của bạn sử dụng không quá quan trọng, miễn là mức sử dụng bộ nhớ vẫn nằm trong giới hạn VRAM của GPU. Tuy nhiên, trong các tình huống thiếu VRAM, PCIe 3.0 chịu ảnh hưởng nặng nề nhất so với PCIe 4.0 và PCIe 5.0. Các video gần đây của Hardware Unboxed đã minh họa điều này với các biến thể 8GB và 16GB của các card RX 9060 XT và RTX 5060 Ti mới. Trong khi card 16GB mang lại FPS trung bình thoải mái (ngay cả khi bị khóa ở PCIe 3.0), biến thể 8GB cho thấy sự sụt giảm FPS đáng kể ngay cả khi sử dụng PCIe 5.0.
Việc sử dụng card 8GB trong cấu hình PCIe 4.0 và PCIe 3.0 tiếp tục làm giảm hiệu suất, với PCIe 3.0 cắt giảm FPS tới 80–90% so với biến thể 16GB của cùng một GPU. Điều này rõ ràng cho thấy card đồ họa 8GB VRAM phải đối mặt với các nút thắt cổ chai nghiêm trọng, đặc biệt trên các hệ thống cũ bị giới hạn ở PCIe 3.0.
Card đồ họa ASRock Radeon RX 9070 XT Steel Legend mặt sau
Ưu điểm giá rẻ của card 8GB không mang lại lợi ích cho hệ thống cũ
Thời điểm kiểm chứng cho người dùng PCIe 3.0
Những GPU mới với 8GB VRAM này có thể tương đối rẻ hơn so với các sản phẩm khác từ Nvidia và AMD, nhưng một phần lớn khách hàng mục tiêu vẫn đang sử dụng các CPU cũ chỉ giới hạn ở PCIe 3.0. Các CPU Intel Core thế hệ thứ 10 và các mẫu cũ hơn không hỗ trợ PCIe 4.0, tương tự như CPU AMD Ryzen 2000 và các SKU cũ hơn. Nếu ai đó không muốn nâng cấp toàn bộ nền tảng PC mà chỉ tìm kiếm một GPU mới giá rẻ, việc mua một card 8GB VRAM có vẻ là lựa chọn duy nhất – và chúng ta đã thấy đó sẽ là một quyết định tồi tệ như thế nào.
Bạn có thể lập luận rằng việc xây dựng một PC ngân sách mới hỗ trợ ít nhất PCIe 4.0 không quá tốn kém, nhưng không phải ai cũng muốn đầu tư vào điều đó. Một số game thủ chỉ muốn nâng cấp GPU đã cũ của họ bằng một sản phẩm thế hệ hiện tại có giá phải chăng. Thực tế là nhiều GPU trong số đó chỉ đi kèm với 8GB VRAM đã làm tê liệt hiệu suất của chúng trên các nền tảng cũ. Không có gì lạ khi mọi người giữ CPU của họ trong 8 hoặc 10 năm, vì vậy hiệu suất kém của các GPU ngân sách mới là một vấn đề thực sự đối với game thủ phân khúc thấp.
Bộ xử lý Ryzen 5 1600 và tản nhiệt stock trên nền trắng
Cùng tên GPU, VRAM khác biệt, hiệu năng “một trời một vực”
Cảnh báo người mua
Có lẽ sự thất vọng lớn nhất của thế hệ này là các nhà sản xuất bán GPU với hiệu suất khác nhau đáng kể dưới cùng một tên gọi. Chắc chắn, RX 9060 XT 8GB và RTX 5060 Ti 8GB đã làm rõ trong tên gọi rằng chúng có 8GB, chứ không phải 16GB, VRAM, nhưng có bao nhiêu người mua không nghi ngờ sẽ bỏ qua thông số kỹ thuật đó? Nhiều game thủ vẫn tìm kiếm GPU theo tên, sau đó sắp xếp theo giá để tìm danh sách rẻ nhất. Các biến thể 8GB rõ ràng sẽ có vẻ là lựa chọn tốt nhất đối với người không biết về nhược điểm của VRAM không đủ.
Nvidia và AMD có thể nói bất cứ điều gì để biện minh cho các GPU 8GB VRAM, nhưng trên thực tế, chúng không phải là “lựa chọn” mà chỉ đơn thuần là một chiến thuật đáng ngờ để “móc túi” nhiều tiền hơn từ những khách hàng dễ tin. Một mối lo ngại khác đáng nhắc đến là việc giảm băng thông PCIe khi sử dụng khe cắm PCIe thứ hai. Những khách hàng không đủ kiến thức để phân biệt giữa các biến thể GPU có lẽ cũng sẽ không biết rằng việc cắm bất cứ thứ gì vào khe PCIe thứ hai sẽ giảm một nửa băng thông PCIe 3.0 của họ, làm giảm thêm đáng kể số FPS.
Bốn card mở rộng PCIe
Đã đến lúc chú ý đến tốc độ PCIe của GPU
Trong một thời gian dài, việc GPU của bạn chạy trên tốc độ PCIe cũ hơn thay vì tốc độ tối đa mà nó hỗ trợ không mấy quan trọng. Sự khác biệt về hiệu suất là không đáng kể, nhưng khi yêu cầu VRAM của các trò chơi tăng lên, bus PCIe đã một lần nữa trở thành tâm điểm. Các GPU có VRAM không đủ có thể bị cắt giảm hiệu suất đáng kể trên các hệ thống bị giới hạn ở PCIe 3.0 và PCIe 4.0. Ngay cả trên PCIe 5.0, biến thể 8GB cũng sẽ hoạt động chậm hơn biến thể 16GB của cùng một GPU.
Các GPU 8GB VRAM không còn là lựa chọn an toàn cho game thủ, đặc biệt là khi kết hợp với các hệ thống chỉ hỗ trợ PCIe 3.0. Tình trạng cạn kiệt VRAM kết hợp với băng thông PCIe hạn chế sẽ gây ra sự sụt giảm hiệu suất nghiêm trọng, biến trải nghiệm chơi game thành sự thất vọng. Để có được trải nghiệm chơi game ổn định và lâu dài, đặc biệt là nếu bạn đang sử dụng một PC cũ, hãy ưu tiên lựa chọn các card đồ họa có dung lượng VRAM cao hơn (tối thiểu 12GB hoặc 16GB). Hãy cân nhắc kỹ lưỡng và tìm hiểu thông tin chuyên sâu trước khi quyết định nâng cấp card đồ họa để đảm bảo rằng khoản đầu tư của bạn mang lại hiệu quả xứng đáng, tránh lãng phí và đảm bảo hiệu năng tối ưu cho những tựa game hiện đại.