Nhiều người vẫn thường ví von việc lắp ráp máy tính cá nhân (PC) như trò chơi xếp hình LEGO dành cho người lớn. Mặc dù cả hai đều yêu cầu bạn đặt đúng vị trí các bộ phận, nhưng với LEGO, mọi sai sót đều không gây ra hậu quả. Ngược lại, những lỗi khi lắp ráp PC có thể dẫn đến những hệ quả không mong muốn, thậm chí khiến các linh kiện công nghệ của bạn hỏng hóc vĩnh viễn và không thể sửa chữa. Những thợ build PC chuyên nghiệp có thể ít gặp phải tình huống này, nhưng với những người mới bắt đầu tự build PC hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm, rủi ro gây hư hại vật lý cho các thành phần là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Để tránh “tiền mất tật mang”, hãy cùng caphecongnghe.com điểm qua những sai lầm chết người mà bạn cần đặc biệt cẩn trọng.
Lắp ráp PC chơi game với CPU Ryzen và GPU Nvidia
1. Gây móp két tản nhiệt hoặc cong ống dẫn của tản nhiệt nước AIO
Không hề “Cool” chút nào
Lắp đặt một bộ tản nhiệt nước AIO (All-in-One) thường phức tạp hơn so với tản nhiệt khí truyền thống. Bạn cần gắn quạt vào két nước (radiator), sau đó cố định két nước vào vỏ case. Trong quá trình này, nếu không cẩn thận, rất dễ làm hỏng các lá tản nhiệt của két nước đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến dòng chảy của dung dịch làm mát, từ đó làm giảm hiệu suất tản nhiệt đáng kể. Khi bắt vít két nước vào case, việc sử dụng sai loại ốc hoặc siết quá chặt có thể làm móp các lá tản nhiệt đến mức không thể phục hồi.
Mặc dù một số ít lá tản nhiệt bị móp là điều khá phổ biến ở nhiều két nước, nhưng lỗi do người dùng có thể đẩy vấn đề này lên mức nghiêm trọng. Bạn cũng có thể làm hỏng các ống dẫn của tản nhiệt AIO nếu không xử lý nhẹ nhàng, vô tình bẻ cong chúng bằng lực quá mạnh. Điều này rõ ràng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của bộ làm mát, hoặc tệ hơn là làm hỏng hoàn toàn nó. Yêu cầu bảo hành trong những trường hợp như vậy có thể không được chấp thuận, vì nhà sản xuất sẽ kết luận đó là lỗi do người dùng.
2. Làm cong SSD NVMe do lắp đặt sai cách
Người lắp ráp lần đầu cần cẩn trọng
Lắp đặt ổ cứng SSD NVMe thường là một trong những bước đơn giản nhất khi tự build PC, nhưng một số người dùng vẫn có thể làm hỏng ổ đĩa nếu không tuân thủ các biện pháp phòng ngừa. Cách lắp đặt đúng là căn chỉnh ổ đĩa với khe M.2 một góc khoảng 30 độ, nhẹ nhàng đẩy nó vào khe, sau đó hạ đầu còn lại xuống và cố định bằng ốc vít hoặc chốt nhanh (nếu có).
SSD Crucial P3 Plus PCIe M.2 2280 đang được lắp vào bo mạch chủ
Một sai lầm phổ biến có thể xảy ra trong quá trình này là hạ thấp SSD trước khi nó được cắm chắc chắn vào khe M.2, gây áp lực lên bảng mạch PCB. Điều này có thể dẫn đến biến dạng ổ đĩa và làm hỏng nó trong những trường hợp nghiêm trọng. Lỗi tưởng chừng nhỏ nhặt này có thể gây thiệt hại đáng kể cho ví tiền của bạn, tùy thuộc vào mẫu mã và dung lượng của ổ đĩa.
3. Lắp đặt bo mạch chủ thiếu ốc đệm (Standoffs)
Lỗi tưởng chừng hiển nhiên nhưng vẫn xảy ra
Điều này có vẻ hiển nhiên đối với hầu hết các thợ build PC, nhưng việc quên lắp ốc đệm (standoffs) cho bo mạch chủ trước khi cố định nó vào vỏ case vẫn là một sai lầm khi lắp ráp máy tính khá phổ biến. Có thể một số người không nhận ra rằng bạn không thể chỉ bắt vít bo mạch chủ trực tiếp vào các lỗ bên trong vỏ case. Nếu vỏ case của bạn không có ốc đệm được lắp sẵn, rất dễ để quên chúng hoàn toàn.
Hình ảnh lỗ ốc đệm được làm nổi bật trên bo mạch chủ
Trong một số trường hợp, việc siết chặt ốc vít vào bo mạch chủ mà không lắp ốc đệm trước có thể làm hỏng PCB hoặc các mạch điện nhạy cảm trên bo mạch chủ. Trong những trường hợp khác, nó có thể gây đoản mạch, làm hỏng vĩnh viễn bo mạch chủ, dẫn đến những rắc rối lớn và có thể tốn hàng triệu đồng để thay thế.
4. Làm gãy chân CPU hoặc Socket
Hỏng hóc nghiêm trọng
Điều này có lẽ không cần giải thích nhiều, nhưng tôi vẫn sẽ đi sâu vào để đảm bảo tính đồng nhất. Tùy thuộc vào loại socket của bo mạch chủ của bạn – PGA (Pin Grid Array) hoặc LGA (Land Grid Array) – các chân tiếp xúc hoặc chân cắm sẽ nằm trên CPU hoặc trên socket. Mặc dù việc lắp đặt CPU vào socket bo mạch chủ không yêu cầu dùng lực, nhưng một người lắp ráp thiếu kinh nghiệm có thể đặt CPU sai hướng, rồi dùng lực đẩy vào socket, nghĩ rằng mình đang làm đúng.
Hình ảnh CPU Ryzen 7 7800X3D nằm trên bo mạch chủ
Không cần phải nói, điều này có thể làm cong hoặc gãy các chân trên CPU hoặc socket, khiến một trong hai hoặc cả hai không thể hoạt động được. Trong một số trường hợp, các chân có thể được nắn thẳng lại, nhưng nếu hư hại nghiêm trọng, bạn không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đặt mua linh kiện thay thế. CPU và socket bo mạch chủ là một trong những bộ phận mong manh nhất của PC và cần được xử lý hết sức cẩn thận. Bên cạnh đó, chúng cũng có chi phí thay thế rất cao, vì vậy, việc cực kỳ thận trọng là hoàn toàn xứng đáng.
5. Phớt lờ các linh kiện bị quá nhiệt
Hậu quả khó lường
Quá nhiệt không bao giờ là tốt, nhưng thường không phải là vấn đề nghiêm trọng nếu bạn khắc phục kịp thời. Việc phớt lờ nó với hy vọng nó sẽ tự biến mất là một cách dễ dàng để hủy hoại linh kiện PC của bạn. Trong khi CPU và GPU nhận được nhiều sự chú ý nhất về vấn đề quá nhiệt, ngay cả SSD và bo mạch chủ của bạn cũng có thể nóng lên vượt quá nhiệt độ hoạt động bình thường. Sử dụng kéo dài trong những trường hợp như vậy có thể làm giảm tuổi thọ của các linh kiện và cuối cùng làm hỏng chúng vĩnh viễn.
Nguyên nhân gây quá nhiệt có thể từ luồng khí không đủ, tích tụ bụi bẩn đến tản nhiệt CPU bị lỗi và tản nhiệt SSD kém hiệu quả. Các linh kiện PC được thiết kế để chịu được nhiệt độ cao hơn, nhưng nếu bạn không loại bỏ nguyên nhân gốc rễ của quá nhiệt sớm, phần cứng của bạn có nguy cơ bị hư hỏng vĩnh viễn. Vệ sinh PC định kỳ, tối ưu luồng khí và sử dụng tản nhiệt chủ động cho SSD là một số giải pháp mà bạn nên xem xét nếu PC của bạn đang bị quá nhiệt.
Hình ảnh tản nhiệt SSD Thermalright HR10 2280
6. Thao tác bên trong PC mà không có kiến thức cần thiết
Biết rõ điểm mạnh và điểm yếu của bản thân
Lắp ráp một chiếc PC thành công là một chuyện; chẩn đoán các vấn đề phần cứng lại là một chuyện khác. Bạn có thể đã tự build chiếc PC đầu tiên của mình và tự tin hơn, nhưng việc can thiệp vào bên trong mà không có các biện pháp phòng ngừa thích hợp là một cách chắc chắn để tạo ra nhiều vấn đề hơn. Làm hỏng phần cứng nhạy cảm do phóng điện tĩnh (ESD) là điều hoàn toàn có thể xảy ra nếu bạn không nối đất trước khi thao tác trên PC.
Lắp ráp PC chơi game với CPU Ryzen và GPU Nvidia
Vô tình làm cong hoặc gãy cáp, đầu nối hoặc cánh quạt cũng có thể xảy ra nếu bạn không cẩn thận khi tháo các linh kiện nhất định. Áp lực không đáng có lên các linh kiện, quên nhả chốt PCIe hoặc làm hỏng các đầu cắm trên bo mạch chủ là những khả năng rất thực tế khi bạn không hoàn toàn tự tin vào khả năng chẩn đoán và sửa chữa của mình.
Xử lý PC của bạn với sự cẩn trọng
Thật dễ dàng để bỏ qua những biện pháp phòng ngừa hiển nhiên khi thao tác với phần cứng PC, nhưng chúng có thể giúp bảo vệ các linh kiện của bạn khỏi hư hại vĩnh viễn. Dù bạn mới bắt đầu học cách lắp ráp PC hay đã làm điều đó trong nhiều năm, sai lầm đều có thể xảy ra. Và những sai lầm nghiêm trọng hơn có thể làm hỏng các linh kiện đến mức không thể sửa chữa, gây ra những gánh nặng không cần thiết về tài chính cũng như sự an tâm. Hãy luôn dành thời gian tìm hiểu kỹ lưỡng và thực hiện các bước một cách cẩn thận để đảm bảo chiếc PC của bạn luôn hoạt động bền bỉ và hiệu quả nhất.